Praktijk

Kraakbeenpiercings vormen een onderschat risico

0 reacties
Huidpiercings zijn zelden een gezondheidsprobleem, maar piercings in kraakbeen kunnen nare gevolgen hebben als ze ontstoken raken. Een milde ontsteking kan men het best behandelen met azijn en de piercing laten zitten. Bij ernstiger ontstekingen zijn antibiotica aan te raden.

Lokale roodheid met enig pus

Een 24-jarige vrouw ontwikkelde enkele maanden na het plaatsen van een piercing in het kraakbeen van de helix van het rechteroor roodheid met enig pus rondom de insteekopening. Omdat de klachten niet verbeterden, nam zij contact op met de huisarts. Deze zag een niet-zieke vrouw met erytheem en pus rondom de insteekopening van de piercing. De huisarts constateerde dat er sprake was van een lokale infectie en dat de piercing verwijderd zou moeten worden. De patiënt wilde dit niet. Zij kocht hierna in een piercingshop een aftercareproduct, waarmee zij een week lang tweemaal daags moest druppelen. Na deze week waren alle klachten verdwenen.

De populariteit van piercings is de laatste decennia in westerse landen duidelijk toegenomen.1 De complicaties van deze wijdverspreide praktijk zijn echter onderbelicht gebleven. Oorpiercings veroorzaken regelmatig een mild verlopende infectie. Klanten vragen in zo’n geval meestal eerst de piercingshop om advies en contacteren pas bij ernstige of aanhoudende infecties de huisarts.23

Bij een milde infectie kan men de piercing beter niet verwijderen

Bij oorlelpiercings heeft een lokale infectie in de regel geen ernstige gevolgen; afwachtend beleid of lokale behandeling met zelfhulpmiddelen is meestal afdoende.145 Bij kraakbeenpiercings [figuur 1] ligt dat echter anders: een kraakbeeninfectie kan binnen enkele dagen leiden tot avasculaire necrose en perichondritis, en tot ernstige vervormingen, zoals een bloemkooloor.68 Perichondritis na piercen wordt meestal veroorzaakt door Pseudomonas aeruginosa (75%) of Staphylococcus aureus (14%).911 [Figuur 2] geeft de schematische weergave van onze behandeling van een ontstoken transcartilagineuze piercing.

Meerdere licht ontstoken transcartilagineuze oorpiercings
Meerdere licht ontstoken transcartilagineuze oorpiercings

Figuur 1 | Meerdere licht ontstoken transcartilagineuze oorpiercings

Figuur 2 | Onze behandeling van een ontstoken transcartilagineuze piercing

Onze behandeling van een ontstoken transcartilagineuze piercing
Onze behandeling van een ontstoken transcartilagineuze piercing

Zelfhulpmiddelen

Om bacteriële kolonisatie te voorkomen, lijkt het raadzaam de insteekopening direct na de piercing dagelijks te reinigen met een steriele oplossing.312 Piercingshops verkopen verschillende steriele zelfhulpmiddelen als ‘postoperatieve’ profylaxe en ter behandeling van een beginnende ontsteking, maar deze middelen zijn weinig effectief of hebben belangrijke nadelen. Benzalkoniumchloride is in vitro niet effectief gebleken tegen Pseudomonas aeruginosa.413 Zeep die chloroxylenol bevat en jodium- en alcoholhoudende middelen zijn in vitro wel effectief tegen zowel Pseudomonas als Staphylococcus, maar veroorzaken irritatie bij langdurig gebruik.413

De adviezen van piercingshops zijn vaak onvolledig of ronduit verkeerd. Huisartsen kunnen voor een goed advies verwijzen naar de Hygiënerichtlijn voor piercen van het RIVM.12

Hygiëneadviezen

Een recent ontstaan lokaal erytheem zonder pus hoeft niet direct te worden behandeld. Adviseer de patiënt de piercing droog te houden en zo min mogelijk aan te raken, hem dagelijks kort te reinigen met ongeparfumeerde zeep en zwembaden en sauna’s te vermijden. Als een lokaal erytheem echter na vijf dagen niet is bijgetrokken of als er ter hoogte van de insteekopening pus aanwezig is, zijn kweek en lokale antibiotica geïndiceerd omdat dan het gevaar bestaat van ernstige complicaties en snelle progressie.

Adviezen van piercingshops zijn vaak onvolledig of verkeerd

De meest voorkomende verwekkers van perichondritis zijn Pseudomonas aeruginosa en Staphylococcus aureus. Een zure oordruppel, bijvoorbeeld drie druppels azijnzuur (zonder corticosteroïd) driemaal daags gedurende vijf dagen, biedt bescherming tegen deze beide verwekkers.14 Uit de beschikbare literatuur valt op te maken dat een milde infectie het best te vergelijken is met een bijtwond. De piercing voorkomt dat de wond zich sluit en gaat abcesvorming tegen. Bij lokaal erytheem dat zich niet uitbreidt is het daarom beter de piercing in eerste instantie niet te verwijderen.315

Antibiotica

Indicaties voor laagdrempelige behandeling met orale antibiotica zijn erytheem dat zich uitbreidt, heftige pijn bij bewegen van het oorkraakbeen, pus bij de insteekopening en tekenen van systemisch ziek zijn.616 Bij systemische verschijnselen is het aan te raden blind te starten met ciprofloxacine 750 mg 2 dd en amoxicilline-clavulaanzuur 500/125mg 3 dd of clindamycine 600 mg 3 dd gedurende veertien dagen.691016 Vaak volstaat een korte breedspectrumkuur totdat de uitslag van de kweek bekend is; daarna kan het beleid op geleide van de kweek worden aangepast. De NHG-Standaard Bacteriële huidinfecties noemt flucloxacilline of clarithromycine als middelen van eerste keus, maar deze bieden geen dekking tegen Pseudomonas aeruginosa. De standaard beperkt zich tot huidinfecties en benoemt het verschil met kraakbeeninfecties niet.17

Conclusie

De patiënt in onze casus had een milde, lokale infectie met pusvorming. Naar de inzichten van de huidige literatuur was het advies om de piercing te verwijderen onjuist. Ook het advies om te spoelen met water lijkt niet helemaal terecht, omdat in kraanwater sporadisch Pseudomonas aeruginosa wordt aangetroffen.18 Tot slot verzuimde de huisarts andere hygiëneadviezen mee te geven.12

Gezien de potentieel snelle progressie naar perichondritis bij ontstoken kraakbeenpiercings is het zaak de patiënt goede hygiëneadviezen te geven en te instrueren contact op te nemen bij systemische verschijnselen of als de klachten verergeren. Druppelen met azijn geeft voldoende antibiotische dekking tegen de bekende verwekkers. Alcohol geeft onvoldoende dekking. Ernstigere infecties of tekenen van perichondritis zijn indicaties voor een kweek en voor ciprofloxacine in combinatie met amoxicilline-clavulaanzuur [figuur 2].

Tot slot is het aan te bevelen transcartilagineuze piercings bij een milde infectie niet te verwijderen.

Vanbrabant TJF, Vanbrabant PHL, Dijkmans AC, Prinssen M. Kraakbeenpiercings vormen een onderschat risico. Huisarts Wet 2019;62:DOI:10.1007/s12445-019-0071-5.
Mogelijke belangenverstrengeling: niets aangegeven.

Literatuur

Reacties

Er zijn nog geen reacties

Verder lezen