Main content

Spierpijn bij statines: wat niet weet, wat niet deert!

Auteur: Bèr Pleumeekers

Patiënten die statines gebruiken en last krijgen van spierpijn willen er vaak mee stoppen. Ten onrechte, zo lijkt het, want er is geen oorzakelijk verband aangetoond tussen het gebruik van statines en spierpijn. Het nut van statines bij de preventie van cardiale mortaliteit en morbiditeit is echter algemeen geaccepteerd.

De ASCOTT-LLA trial illustreert het ontbreken van een oorzakelijk verband. Ruim 10.000 patiënten werden dubbelblind behandeld met atorvastatine 10 mg of placebo. Na drie jaar werd de blindering opgeheven en kregen alle patiënten in principe atorvastatine. In de beginfase van het onderzoek wisten de gebruikers en behandelaars niet wie een statine of placebo kreeg. Tijdens de blindering was het aantal klachten over spierpijn in beide groepen gelijk, ongeveer 2% per jaar. Na het opheffen van de blindering was er wel een duidelijk verschil. Van de niet-gebruikers had 1% klachten over spierpijn, van de statinegebruikers was dat 1,3% (RR 1,41; 95%-BI 1,10 tot 1,79; p = 0,006).

De wetenschap een statine te slikken, lijkt zowel bij de gebruiker als bij de voorschrijver de suggestie te wekken dat er een verhoogde kans bestaat op spierklachten. Voor een aantal patiënten zal dit een self fulfilling prophesy zijn. Bij spierpijn tijdens statinegebruik doen artsen er goed aan om − naast inachtneming van de adviezen uit de NHG-Standaard − enkele weken geen statine voor te schrijven, de dosis te verlagen of een andere statine uit te proberen en ook duidelijk de suggestie mee te geven dat de spierpijn vanzelf verdwijnt. Of dat inderdaad zo is, weten we niet zeker. Maar dat geldt ook voor het oorzakelijk verband tussen statines en spierpijn.

Gupta A, et al. Adverse events associated with unblinded, but not with blinded, statin therapy in the Anglo-Scandinavian Cardiac Outcomes Trial - Lipid-Lowering Arm (ASCOT-LLA): a randomised double-blind placebo-controlled trial and its non-randomised non-blind extension phase. www.thelancet.com. Lancet Published online May 2, 2017. Doi: http://dx.doi.org/10.1016/S0140-6736(17)31075-9.

 

reacties (5)

 
 
  • Mary

    2 dagen geleden

    Interessant, een familielid is vorig jaar statines gaan gebruiken, Google is niet aan haar besteed, dus vooringenomen over het gebruik van dit soort middelen was ze niet. Ze had geen idee en kreeg bijwerkingen. Spierpijnen en moest het sporten tijdelijk onderbreken. Steeds andere voorgeschreven, ze bleef dapper proberen en deed braaf wat de dokter voorschreef. Uiteindelijk gaf ze het op en slikt niets meer. Ze kan weer fietsen, sporten en werken. Pas later begreep ze wat de oorzaak van haar klachten moest zijn en ook wat ze nou geslikt had. Zij wist het ten tijde dat ze het slikte niet, maar het deerde haar wel. Ze probeert nu via voeding en beweging haar cholesterolgehalte onder controle te houden.

  • H.J.C.M. Pleumeekers

    2 weken geleden

    Beste Adriaan Keij. Dank voor uw reactie op deze website. Echter, in tegenstelling tot hetgeen ik opmaak uit uw commentaar gaat het door u bekritiseerde journaaltje niet over cholesterolverlagers of over de betekenis van Huisarts en Wetenschap maar gaat het uitsluitende over een ander onderwerp, namelijk over “vooringenomenheid.” De rol die een vooringenomen standpunt, in dit geval de overtuiging dat statines spierpijnen kunnen veroorzaken, kan hebben op de interpretatie van klachten. Uw reactie is, in algemene zin, hierop een welkome illustratie. Naast het gegeven dat het onderzoek gefinancierd is door Pfizer, de producent van een statine, heeft het oorspronkelijke stuk meerdere tekortkomingen die u ongetwijfeld ook zijn opgevallen al maakt u er geen melding van in uw reactie. Om die reden ben ik in mijn conclusie, in tegenstelling tot het artikel zelf, heel voorzichtig. Maar, het blijft interessant dat de wetenschap een statine te slikken, waaraan bepaalde bijwerkingen worden toegeschreven, ertoe lijdt dat patiënten en artsen deze bijwerkingen vaker signaleren dan wanneer deze informatie ontbreekt. De twijfel of spierpijn inderdaad door statines veroorzaakt wordt of dat het louter om suggestie gaat, blijft bestaan. Maar twijfelen mag en het is zelfs het fundament van wetenschappelijke vooruitgang. Echter wie a priori twijfelt aan alles en zelfs de betrouwbaarheid van zijn opponenten in twijfel trekt, zal er vanzelfsprekend niet aan kunnen ontkomen om uiteindelijk zijn eigen integriteit ook zelf te moeten betwijfelen. Zo lost het probleem van de relativist zich uiteindelijk vanzelf weer op. Bèr Pleumeekers Beste Simeon Visscher. Dank voor uw reactie, het is een goede aanvulling op mijn pleidooi om vooral te proberen om patiënten te overtuigen om door te gaan met het gebruik van een statine als er een duidelijke indicatie bestaat. Vooralsnog is er geen reden om van het advies van de NHG standaard op dit punt af te wijken. Wat mij betreft zou dit beleid nog verder ondersteund mogen worden met de hoopvolle uitspraak dat de klachten mogelijk vanzelf zullen verdwijnen. Hoop doet leven. Bèr Pleumeekers

  • Simeon Visscher (HAIO)

    2 weken geleden

    Bedankt voor het artikel. My two cents: Bij 'weigeraars' valt ook nog een lage dosering te overwegen/overleggen, omdat de eerste milligrammen het meeste effect hebben. Volgens de NHG standaard geeft 5mg simvastatine bijv. 23% verlaging van LDL tegenover 37% bij 40mg. Hetzelfde fenomeen is te zien bij andere statines. Ik ben wel eens gek aangekeken, maar dan denk ik 'iets is toch beter dan niets'.

  • Adriaan Keij

    3 weken geleden

    Oh, ik zie het al: Pfizer, Servier Research Group, and Leo Laboratories. Geen wonder dat er zo'n onzin verkondigd wordt. Pfiz€r, wiens brood men eet... Tip voor Bèr: kijk eens op The NNT .com en geef in 'statins'. Dan zie je hoe fantastisch statines zijn. Of lees de blog van Dr. Malcolm Kendrick, als je écht wilt weten hoe het zit. Huisarts & Wetenschap - dat is net zoiets als Arts & Auto. De laatste allitereert tenminste nog, maar verder zie ik bijzonder weinig overeenkomsten cq raakvlakken. "Huisarts VERSUS wetenschap" of "Huisarts & Big Pharma", dat is een betere kop voor deze websit. Bah!

  • Adriaan Keij

    3 weken geleden

    Wat een waanzin... Statines redden GEEN levens, dat is toch algemeen bekend inmiddels? Troep is het en zo'n onderzoek - wie zitten er achter? Mag je zo'n dubbelblind onderzoek wel doen als een middel écht levens redt? Dan heb je de placebogroep al die tijd in gevaar gebracht toch? Koekenbakkers... En "self fulfilling prophesy" verkeerd schrijven verhoogt de geloofwaardigheid ook niet Bèr Pleumeekers.