Praktijk

Serie therapie van alledaagse klachten: Behandeling van slechte adem

0 reacties
Gepubliceerd
2 november 2017

Als een patiënt met een klacht op het spreekuur komt, kan de huisarts meestal geen ziekte aantonen, maar moet volstaan met een symptoom- of syndroomdiagnose.

De komende maanden verschijnt in Huisarts en Wetenschap een serie artikelen over de therapie van een aantal alledaagse klachten. De serie gaat vooral in op de behandeling van de symptoomdiagnose die bij een klacht wordt gesteld, dus de therapie bij slechte adem, hoesten en functionele nekpijn.
Centraal in elk artikel staat een schema met aanbevelingen over de therapeutische mogelijkheden bij de symptoomdiagnose. Alle in Nederland toegepaste therapieën zijn in dat schema beoordeeld. Deze beoordeling is gebaseerd op de (potentiële) winst van een bepaalde behandeling gecombineerd met de kwaliteit van het gevonden bewijs voor deze winst, gebaseerd op het literatuuronderzoek dat gedaan is voor het boek Therapie van alledaagse klachten. De winst van een behandeling is de uitkomst van het potentiële effect op de klacht, verminderd met de mogelijke bijwerkingen van die behandeling.
De doelstellingen en de keuze van de behandelingen bij symptomatische therapie, de systematiek van de beoordeling van de winst en de kwaliteit van het bewijs zijn nader beschreven bij de online versie van dit artikel op de website (www.henw.org), waar ook de literatuur bij dit artikel is te vinden.

Casus

De heer Pieterse is een 34-jarige man die uw spreekuur zelden bezoekt. Zijn voorgeschiedenis is zonder bijzonderheden. Nu vertelt hij op het spreekuur dat hij een nieuwe relatie heeft en dat zijn vriendin klaagt dat hij uit zijn mond ruikt. Zelf heeft hij er geen last van. Mondspoelsels hebben hem niet geholpen. De anamnese levert geen bijzonderheden op: hij heeft geen klachten van de mond of maag. Bij inspectie ziet u een matig verzorgd gebit en tandvlees, verder geen bijzonderheden. U ruikt een wat onaangename geur uit zijn mond.
Schema therapeutische mogelijkheden bij slechte adem
Sterke aanbeveling
Interventie Opmerkingen Winst Bewijs
Algemene adviezen Mondhygiëne, regelmatig eten en drinken, geurveroorzakende middelen vermijden substantieel expertpanel
Behandeling van gingivitis/parodontitis   substantieel goed
Matige/zwakke aanbeveling
Interventie Opmerkingen Winst Bewijs
Antiseptisch mondspoelmiddel/zinkhoudende tandpasta Bijwerking van chloorhexidine: verkleuringen matig matig
Fotodynamische therapie Nog experimenteel gemiddeld matig
Helicobacter eradicatie Bij een Helicobacter-infectie van de maag gemiddeld matig
Probiotica Naast standaard parodontitis behandeling, nog experimenteel gemiddeld matig
Tongschraper Ten opzichte van gebruik tandenborstel klein laag
Negatieve aanbeveling      
Interventie Opmerkingen Winst Bewijs
Antibiotica   geen Expertpanel
Geen aanbeveling mogelijk      
Interventie Opmerkingen Winst Bewijs
Kunstspeeksel   onduidelijk geen
Suikervrije kauwgom   onduidelijk geen

Oorzaken slechte adem

Onder een slechte adem (ook wel foetor ex ore of halitosis genoemd) wordt iedere onaangename geur bedoeld die samenhangt met de ademhaling.1 Veel mensen hebben last van slechte adem, vooral ’s morgens bij het opstaan of na het eten van bepaalde voedingsmiddelen. De geur wordt veroorzaakt door vluchtige zwavelverbindingen die ontstaan door de omzetting van voedselresten en celmateriaal door anaerobe bacteriën, dit wordt bevorderd door uitdroging van het mondslijmvlies.123
Bij klachten over slechte adem is het zinvol eerst de slechte adem te objectiveren door te ruiken. Neem de anamnese af en inspecteer daarna zorgvuldig de mondholte en het gebit, omdat 90% van de klachten daardoor wordt veroorzaakt.13 De volgende aandoeningen kunnen een slechte adem veroorzaken:
  • infecties zoals gingivitis, parodontitis, sinusitis (postnasal drip), rhinitis, tonsillitis, Helicobacter-infectie van de maag;
  • aandoeningen in het gebit zoals cariës en abcessen;
  • aandoeningen van tractus respiratorius of tractus digestivus, stofwisselingsziekten;
  • medicatiebijwerkingen (nitraten, penicilline);
  • visgeursyndroom, een zeldzame genetische aandoening waarbij mensen door een enzymstoornis in adem, zweet en urine een sterke vislucht afgeven (trimethylaminurie, TMAU).

 

Alarmerend zijn aanwijzingen voor stofwisselingsziekten zoals ketoacidose, uremie en foetor hepaticus.
Deze factoren kunnen bijdragen aan een slechte adem:
  • slechte mondhygiëne (plaque bij gebitselementen of kunstgebit, voedselresten);
  • tongbeslag;
  • droge mond;
  • alcoholconsumptie, nicotine, eten van uien en knoflook.

 

Als u geen aanwijzingen voor een veroorzakende aandoening vindt geef dan de volgende algemene adviezen:
  • goede tandzorg (poetsen, flossen, tandenstokers);
  • tongbeslag verwijderen (tandenborstel of tongschraper);
  • regelmatig eten en voldoende drinken;
  • middelen vermijden die onaangename geur kunnen veroorzaken (alcohol, tabak, medicijnen, voedingsmiddelen);
  • zinkhoudende tandpasta en geregelde mondspoelingen met antiseptische vloeistof.

 

Adviseer om de informatie na te lezen op Thuisarts: slechte adem.15 Wanneer deze adviezen niet het gewenste effect hebben, is het zinvol om naar een tandarts of mondhygiëniste te verwijzen. Als ook dan geen verbetering optreedt, kan verwijzing naar een gespecialiseerde halitose polikliniek zinvol zijn. Bij een heel klein aantal (14

Vervolg casus

Omdat bij de heer Pieterse niet duidelijk is in hoeverre de matige gebitsverzorging de oorzaak is van zijn klachten wordt met hem afgesproken dat hij naar de mondhygiëniste zal gaan. Indien dit geen verbetering oplevert zal hij opnieuw op uw spreekuur komen.’

Literatuur

  • 1.Rosenberg M. Bad breath. www.uptodate.com, geraadpleegd mei 2017
  • 2.Scully C. Halitosis. Clinical evidence 2014;09:1305
  • 3.De Ruyter W. Foetor ex ore. In: Eekhof J, Knuistingh Neven A, Opstelten W. Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk. Amsterdam: Reed Business Education, 2013.
  • 4. Caygur A, Albaba MR, Berberoglu A, Yilmaz HG. Efficacy of glycine powder air-polishing combined with scaling and root planing in the treatment of periodontitis and halitosis: A randomised clinical study. J Int Med Res. 2017 Jan 1:300060517705540.
  • 5. Silveira JO, Costa FO, Oliveira PA,et al. Effect of non-surgical periodontal treatment by full-mouth disinfection or scaling and root planing per quadrant in halitosis-a randomized controlled clinical trial. Clin Oral Investig 2016;Sep 10.
  • 6.Penala S, Kalakonda B, Pathakota KR, et al. Efficacy of local use of probiotics as an adjunct to scaling and root planing in chronic periodontitis and halitosis: A randomized controlled trial. J Res Pharm Pract 2016 Apr-Jun;5(2):86-93.
  • 7.Iatrpoulos A, Panis V, Mela E,et al. Changes of volatile sulphur compounds during therapy of a case series of patients with chronic periodontitis and halitosis.J Clin Periodontol. 2016 Apr;43(4):359-65.
  • 8.Navada R, Kumari H Le S. et al. Oral malador reduction from a zinc-containing toothpaste. J Clin Dent 2008;19:69-73
  • 9.Blom T, Slot DE, Quirynen M et al. The effect of mouthrinses on oral malodor: a systematic review. Int J Dent Hyg 2102;10:209-22.
  • 10.Federowicz Z, Aljufairi H, Nasser M. et al. Mouthrinses for the treatment of halitosis. Cochrane Database Syst Rev 2008;(4):CD006701
  • 11.Lopes RG, da Mota AC, Soares C et al. Immediate results of phototherapy for the treatment of halitosis in adolescents: a randomized controlled trial. Lasers med sci 2016;10(1):41-7.
  • 12.Dou W, Li J, Xu L et al. Halitosis and helicobacter pylori infection: A meta-analysis. Medicine (Baltimore) 2016;95(39):e4223.
  • 13.Outhouse TL, Al-Alawi R, Federowitcz Z, et al. Tongue scraping for treating halitosis. Cochrane Database Syst Rev 2006;(2):CD005519.
  • 14.Quirynen M, Dadamio J, Van den Velde S, et al. Characteristics of 2000 patients who visited a halitosis clinic. J Clin Periodontol 2009; 36: 970-5.

Reacties

Er zijn nog geen reacties